Over opvoeden, uitleggen en het begrijpen van jonge kinderen

We onderschatten onze kinderen.
Vooral als het gaat over begrijpen.

We verwachten dat een baby van tien maanden leert lopen. Dat een peuter zelf eet. Dat een kind “meedoet” in het ritme van de dag. Die verwachtingen voelen logisch en vanzelfsprekend.

Maar zodra het gaat over uitleggen aan een jong kind, zeggen we vaak iets anders: “Dat snapt hij nog niet.”

En juist daar mogen we als ouders opnieuw kijken.

Jonge kinderen begrijpen meer dan we denken

Veel ouders lopen rond met vragen als: moet ik dit eigenlijk wel uitleggen aan mijn peuter? Heeft uitleg bij een kind van twee jaar zin? Begrijpt een jong kind waarom iets niet mag?

Het korte antwoord is: ja. Alleen niet op de manier waarop volwassenen begrijpen.

Begrijpen bij jonge kinderen verloopt niet via redeneren of logica. Het gaat via gevoel, herhaling en afstemming. Via de veiligheid die ze ervaren in contact met jou. Een peuter begrijpt misschien niet elk woord dat je zegt, maar voelt feilloos wat je bedoelt. De toon, de intentie, de rust of spanning die je meebrengt, dat komt allemaal binnen.

Uitleggen aan jonge kinderen: waarom het belangrijk is voor hun emotionele ontwikkeling

Wanneer we stoppen met uitleggen omdat we denken dat een kind het toch niet snapt, leren kinderen onbedoeld iets anders. Ze leren dat grenzen onvoorspelbaar zijn, dat emoties er liever niet mogen zijn en dat de macht buiten henzelf ligt.

Maar wanneer we wél uitleggen, zelfs in simpele woorden, gebeurt er iets wezenlijk anders. Een kind voelt zich serieus genomen. Het merkt dat zijn gevoel ertoe doet en dat er een reden zit achter een grens. Dat is geen luxe. Dat is de basis van emotionele veiligheid.

Grenzen stellen aan een peuter én uitleg geven: opvoeden zonder strijd

Grenzen stellen zonder uitleg is controle. Grenzen stellen mét uitleg is opvoeding.
Dat hoeft niet ingewikkeld te zijn. Een zin als:

“Ik zie dat je boos bent, en dat snap ik. Maar slaan mag niet, omdat het pijn doet.”

is voor een kind van twee of drie niet te veel. Het is helder, verbindend en leerzaam. Je hoeft het niet perfect te zeggen en je hoeft ook niet te verwachten dat het meteen “landt”. Juist herhaling is hoe jonge kinderen leren en betekenis opbouwen.

Waarom we jonge kinderen onderschatten in de opvoeding

Als ouders doen we dit zelden bewust. We onderschatten onze kinderen niet uit onwil, maar uit haast, vermoeidheid of oude overtuigingen over opvoeding die we zelf hebben meegekregen.

Toch heeft het effect.

Kinderen die weinig uitleg krijgen, gaan vaak meer testen, voelen zich sneller onbegrepen en leren minder vertrouwen op verbinding. Terwijl kinderen die meegenomen worden in woorden én gevoel, vaak meer rust ontwikkelen, ook al zijn ze nog jong.

Opvoeden van jonge kinderen: het gaat niet om snappen, maar om verbinding

Opvoeden gaat niet over dat een kind alles rationeel begrijpt. Het gaat over meegenomen worden. In woorden, in toon, in aanwezigheid.

Je kind hoeft het niet volledig te snappen. Maar het mag wel voelen: ik hoor erbij, ik word gezien, ik doe ertoe.

Wat jonge kinderen nodig hebben om zich veilig en begrepen te voelen

Misschien zijn onze kinderen niet te jong om te begrijpen. Misschien zijn wij gewend geraakt aan te vroeg stoppen met uitleggen.

Wat als we onze kinderen niet onderschatten, maar vertrouwen op wat ze wél kunnen ontvangen?

Dat verandert opvoeden.
En vaak ook de relatie met jezelf als moeder.

Voel je dat dit resoneert en wil je hierin begeleiding?
Je bent welkom om contact met me op te nemen.